Haberal 7/24 – Haberler , Son Dakika , Gündem

Piyasalarda Evergrande sarsıntısı devam ediyor: Yeni Lehman Brothers mı?

Ağır borç yükü altındaki Çinli emlak şirketi Evergrande, tahvillerinin geciken faiz ödemelerini son anda gerçekleştirince piyasalarda gözler …

Piyasalarda Evergrande sarsıntısı devam ediyor: Yeni Lehman Brothers mı?
REKLAM ALANI

(728x90px)

Esnek veya Sabit Ölçü Verebilirsiniz.
7 views
18 Kasım 2021 - 5:12
REKLAM ALANI

(300x250px)

Esnek veya Sabit Ölçü Verebilirsiniz.

111 16 9 1636887303

Ağır borç yükü altındaki Çinli emlak şirketi Evergrande, tahvillerinin geciken faiz ödemelerini son anda gerçekleştirince piyasalarda gözler tekrar Çin emlak piyasasına çevrildi. Kaygılar tekrar artarken birtakım uzmanlar Çin’in Evergrande’nin batmasına müsaade veremeyeceğini savunuyor lakin Çin medyası tıpkı fikirde değil.

Çinli emlak devi Evergrande’nin geçtiğimiz hafta yapması gereken ödemeleri son anda gerçekleştirmesi piyasalarda paniğe sebep oldu ve emlak krizi tasalarını haftalar sonra tekrar gündeme getirdi.

Çin’in en büyük gayrimenkul şirketi olan Evergrande’nin geçtiğimiz aylarda borç krizine girdiğini açıklaması tüm global piyasalarda tedirginliğe sebep olmuştu. Son haftalarda Evergrande, yükümlülüğündeki borçları ucu ucuna ödemesine karşın şirketin önündeki ağır borç yükü nedeniyle bu tedirginlik devam ediyor.

DOMİNO TESİRİ

Piyasalardaki en büyük tasa Evergrande’nin içinde bulunduğu krizin emlak kesiminin geneline, oradan da yüklü alacağı bulunan bankalara yayılması. Bu tasayı haklı çıkaracak haberlerse Çin’den gerisi gerisine geldi.

Üç hafta evvel Çinli gayrimenkul geliştirme şirketi Çağdaş Land vadesi gelmiş olan yüzde 12,85 faizli kuponun ana para ödemesini ve faiz ödemesini yapamadığını açıkladı. Çağdaş Land’den sonra Kaisa isimli şirketin de evvelki hafta kupon ödemesini kaçırdığı belirtildi. Shenzhen merkezli gayrimenkul şirketi Kaisa, iflasın eşiğinde olan Çinli Evergrande Group’tan sonra gelecek yıl vadesi gelen en fazla offshore borç ödemesine sahip olan şirket.

Kaisa’nın evvelki hafta yatırımcılara yaptığı bilgilendirmeye nazaran, 1,45 milyon metrekare büyüklüğündeki toplam 18 proje satışa çıkarıldı. Satışa çıkarılan bu projelerin toplam pahası 81,82 milyar yuan (12,8 milyar dolar) olarak belirlendi. Şirketin yakın vadeli toplam borcu ise 50 milyar dolar civarında.

Birebir formda Çinli Fantasia Holding de 206 milyon dolar fiyatındaki borcunun ödemesini vaktinde yapamamıştı.

Evergrande’nin şuan piyasaya 300 milyar civarında borcu bulunuyor.

Çin emlak kesiminin yaşadığı bu meseleler, herkesin aklına 2008 krizi sırasında yatırım bankası Lehman Brothers’ı deviren ve global varlık piyasalarını aylarca sarsan periyodu getirdi. Lehman Brothers ile yapılan bu karşılaştırma, Evergrande’nin yazgısına ait kaygılar nedeniyle piyasanın vakit zaman gündemine geliyor.

2007 yılında ABD’de konut piyasasının çökmesi ve mortgage (emlak-konut) kredilerinin geri ödenememesi ile başlayan kriz süreci Lehman Brothers’ın sonunu getirmişti.

YENİ BİR KRİZİ TETİKLER Mİ?

Pekala nitekim bu borç sorunu mümkün bir bankacılık krizini tetikleyebilir mi?

Bu sorunun cevabını aramak için öncelikle Çin konut piyasasına göz atmakta yarar var.

Yaklaşık 55 trilyon dolar kıymetinde olan Çin emlak piyasası, ülkenin gayrisafi yurt içi hasılasının (GSYİH) neredeyse dört katı. Ülkenin yıllık GSYİH’sının yaklaşık yüzde 30’u da emlak bölümünden kaynaklı gelirlerden oluşuyor.

Çin’de iddiası olarak şuan 65 milyon boş konut var. Bu da toplam konut sayısının yaklaşık yüzde 20’sine denk.

Son araştırmalara nazaran, Çinli hanelerin yüzde 90’ından fazlasının halihazırda mesken sahibi.  Çinlilerin yüzde 20’sininse birden fazla konuta sahip olduğunu belirtiyor.

Bir periyot pek çok Çinli aile gayrimenkulün her vakit inançlı bir yatırım olduğuna dair yaygın inançla ek konutlar satın almaya yöneldi. Lakin emlak piyasasındaki spekülasyonlar, kişi başına ortalama yıllık fiyatların 15 bin doların altında olduğu Çin’de konut fiyatlarını uçurdu. Bu da alımları zorlaştırdı ve talebi azalttı.

Bununla birlikte Çinliler son altı yılda 6,4 trilyon doların üzerinde borç aldı. Bu ölçü, 2008 emlak piyasası çöken ABD’nin yaşadığına misal bir artışa işaret ediyor.

Tüm bun gelişmeleri gören Çin hükümeti çeşitli tedbirler alsa da 2020’ye gelindiğinde artık iş işten geçmişti.

Geçen yıl, Çin hükümeti inşaatçılar için borçlanma standartlarını sıkılaştırdı ve Lider Şi Cingping sık sık “Konut yaşamak içindir, spekülasyon için değil” görüşünü lisana getirdi. Fakat bu krediler ortadan kalkmadan evvel Evergrande 1,6 milyon adet teslim edilmemiş daireyi ön siparişle çoktan Çinlilere satmıştı.

Çok şişen konut piyasası corona virüs pandemisinin piyasada yarattığı sakinlik ve likidite problemleri nedeniyle bir kriz haline dönüştü. Dev şirketlerin büyük çaptaki borçlarını ödeyip ödeyemeyecekleri bir soru işareti haline geldi.

Mevcut tasalar konut krizinin bankacılık kesimine sıçrayabileceği ve bunun da global satış dalgasını getirebileceği tarafındaydı. Kimilerine nazaran, Evergrande’nin 300 milyar dolarlık borçla temerrüde düşmesi, dünya iktisadı üzerinde Lehman Brothers’tan daha büyük tesirler doğurabilir.

UZMANLAR NE DİYOR?

Oxford Economics bahis ile ilgili yaptığı yaptığı değerlendirmede, Çin’in konut piyasasında keskin bir daralmanın, Çin’in büyümesini kayda paha biçimde yavaşlatabileceği ve bunu global iktisada de tesirleri olacağını belirtmişti.

Fakat ABD Merkezli çok uluslu aracı kurumu Interactive Brokers baş stratejisti Steve Sosnick’e nazaran “Evergrande yeni Lehman mı?” sorusunun karşılığı; ‘Hayır.’ Sosnick’e nazaran Lehman’ın çöküş periyodundaki piyasa hareketleri ile Evergrande krizi sırasındaki piyasa hareketleri epeyce farklı. Yahoo Finance’e konuşan Sosnick, Lehman’daki çöküşün günler boyunca neredeyse tüm varlık sınıflarında sonsuz satış dalgalarını tetiklediğini ve bunun tüm dünyada gerçekleştiğini lakin Evergrande’de durumun farklı olduğunu belirtti.

ING’de Asya-Pasifik bölgesel araştırma lideri Rob Carnell de gibisi fikirde. CNBC’ye konuşan Cardell, “Evergrande, büyük kaldıraçlı durumlara sahip bir risk fonu yahut finansal varlık fiyatları sıfıra yanlışsız süratle giden bir banka değil” dedi.

Avustralya merkezli Macquarie’nin Çin’den sorumlu baş ekonomisti Larry Hu ise Evergrande’nin varlıklarının gayrimenkul olduğunu hatırlatarak Lehman Brothers’ın çöküşünün finansal türevlerde bir çöküşe yol açtığını ve piyasanın başka bankaların sıhhatinden kuşku duymasına neden olduğunu söyledi. Hu, “Ancak Evergrande krizinin arazi fiyatlarının düşmesine neden olması pek muhtemel değil. Sonuçta, arazinin kıymeti finansal araçlardan daha şeffaf ve istikrarlıdır. Bilhassa lokal idarenin toprak arzını tekelleştirdiği Çin’de durum böyle” dedi.

BATMAYACAK KADAR BÜYÜK MÜ?

Geçtiğimiz günlerde Forbes mecmuasında çıkan George Schultze imzalı yazıda “Çin hükümeti, Lehman sonrası tecrübelerin ışığında Evergrande’nin ve kesimin geri kalanının ‘batmayacak kadar büyük’ olduğuna karar verebilir” sözlerine yer verildi.

Batmayacak kadar büyük (too big too fail) Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın tabirler sözlüğünde şöyle tanımlanıyor:

“Büyük ve karmaşık olmaları ve finansal sistemde yer alan öteki kuruluşlarla olan irtibatları ve kıymetli faaliyetlerinin diğer finansal kuruluşlarca kısa müddette sağlanmasının zorluğu nedeniyle, faaliyetlerini sürdürememe durumlarının ortaya çıkması halinde sistemik risk yaratma potansiyeli taşıyan ve iktisada büyük maliyetler yükleyebilecek olan finansal kuruluşlardır.”

Evergrande’yi ‘batamayacak kadar büyük’ olarak konumlandıran uzmanlar Çin hükümetinin Evergrande özelinde temerrüde müsaade vermeyeceği istikametinde görüş bildirse de Çin hükümeti birebir görüşte değil.

ÇİN LEHMAN BENZETMESİNE KARŞI

Çin Komünist Partisi’nin yayın organlarından Küresel Times’ta geçtiğimiz haftalarda yayımlanan bir makalenin başlığı dikkat cazip: ‘Evergrande batmayacak kadar büyük değil’

Çin iktisadına yönelik temelsiz iftiraların Batı medyasının ana teması haline geldiği ileri sürülen makalede hükümetin şirketi kurtarmak üzere bir hedefinin olmadığı belirtildi. Bu görüşlere karşın Çin Merkez Bankası finansal sisteme likidite sağlamaya devam ediyor. Lakin Çin medyası bunun emlak firmalarının kurtarma operasyonu olmadığı görüşünde.

“Evergrande ‘batmayacak kadar büyük’ değil” diyen Tianjin Finans ve İktisat Üniversitesi profesörü Cong Yi, bu stil bir hükümet kurtarma paketinin merkezi hükümetin son yıllardaki finansal oynaklıkla başa çıkma prensipleriyle uyumlu olmadığını da kelamlarına ekledi. Cong, “Çin’in gelecekteki ekonomik gelişimi, emlak dalının kısa vadeli güçlendirilmesinden çok inovasyona ve gerçek iktisada dayanıyor” dedi.

Makalede birebir formda Lehman benzetmelerinin de batı medyasının abartmaları olduğu belirtildi.

Şimdilik temerrütlerden kurtulan Evergrande ise bölüme yaptığı tesir ele alındığında ve geri kalan borç ödemelerinin günü geldiğinde konuşulmaya devam edecek.

Günün Trend Görüntüsü

Daha fazla göster

REKLAM ALANI

(728x90px)

Esnek veya Sabit Ölçü Verebilirsiniz.
HABER HAKKINDA GÖRÜŞ BELİRT
Yorum Yok
YASAL UYARI! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen kişiye aittir.
EN ÇOK KAZANANLAR
    EN ÇOK KAYBEDENLER
      EN ÇOK İŞLEM GÖRENLER
        BUGÜN 1000TL NE OLDU?
        • -

          BORSA

        • -

          DOLAR

        • -

          EURO

        • -

          ALTIN

        KUR ÇEVİRİCİ

        Para Birimi

        Çevrilecek Para Birimini Seçin

        Sitemizde yayınlanan haberlerin telif hakları gazete ve haber kaynaklarına aittir, haberleri kopyalamayınız.